Tarociński Edward Franciszek Marian, pseud. Rogal (1910–1998), inżynier leśnik, profesor Instytutu Technologii Drewna w Poznaniu.
Ur. 2 IV w Krakowie, był synem Antoniego, pracownika Muz. Narodowego w Poznaniu – Oddział w Rogalinie, i Marii z domu Chałupa. Miał młodszego brata Zdzisława (1921–2015), inżyniera elektrotechnika, pracownika naukowego Politechn. Łódz.
T. ukończył w r. 1920 szkołę powszechną w Rogalinie, a następnie uczył się w Gimnazjum im. św. Jana Kantego w Poznaniu. W r. 1928 zdał maturę i podjął studia z leśnictwa na Wydz. Rolniczo-Leśnym Uniw. Pozn. Po ich ukończeniu w r. 1932 odbył roczną służbę wojskową w 57. pp w Poznaniu, uzyskując stopień sierżanta podchorążego. Dn. 22 VI 1934 otrzymał stopień inżyniera leśnictwa na podstawie pracy dyplomowej z zakresu użytkowania lasu z technologią leśną i od grudnia t.r. pracował w Lasach Państw. w Nadleśnictwie Jachcice i Bartodzieje; w lipcu 1936 został mianowany adiunktem leśnym. W lutym r.n. przeniesiono T-ego do Biura Urządzania Lasów Dyrekcji Lasów Państw. na stanowisko referendarza w Oddz. Przemysłowo-Handlowym. Działał w Związku Zawodowym Leśników RP jako skarbnik jego poznańskiego oddz.
Po wybuchu drugiej wojny światowej T. wziął udział w kampanii wrześniowej 1939 r. jako podporucznik 57. pp. Podczas walk został lekko ranny w nogę; dostał się do niewoli niemieckiej, z której udało mu się zbiec i wrócił do Poznania. Wysiedlony, przebywał krótko w Piotrkowie Trybunalskim; od r. 1940 pracował jako leśniczy i kierownik tartaku w prywatnych lasach Jana Zaremby w Pytowicach (pow. piotrkowski). Pod pseud. Rogal działał w ZWZ/AK w podobwodzie Kamieńsk (obwód Radomsko).
Po wojnie T. z ramienia Dyrekcji Lasów Państw. został w r. 1945 kierownikiem tartaku w Antoninie (pow. Ostrów Wpol.); wykładał w l. 1947 i 1948 na dziewięciomiesięcznych kursach dla kierowników tartaków. W r. 1946 wstąpił do PPS, a po jej połączeniu w r. 1948 z PPR został członkiem PZPR. Od r. 1950 organizował Rejon Przemysłu Leśnego w Ostrowie Wpol. i w l. 1950–2 pełnił funkcję jego dyrektora. Od r. 1951 należał do NOT; był jej przewodniczącym w Ostrowie Wpol. W październiku 1952 został członkiem rady naukowej powstałego t.r. Inst. Technologii Drewna w Poznaniu. Od stycznia r.n. był jego wicedyrektorem ds. naukowo-badawczych; organizował zakłady naukowe oraz ich prace badawcze, przyczynił się do stabilizacji i kształcenia kadry naukowej oraz ukierunkowania działalności Instytutu. Od r. 1954 pracował dodatkowo jako wykładowca tartacznictwa i pomiaru drewna na Wydz. Technologii Drewna poznańskiej Wyższej Szkoły Roln. Opublikował podręcznik Zarys mechanizacji prac w tartaku (W. 1954). W r. 1958 przestał być wicedyrektorem w Instytucie i poświęcił się pracy naukowej jako kierownik Zakł. Konserwacji Drewna. Dn. 10 V 1963 doktoryzował się na Wydz. Technologii Drewna SGGW na podstawie napisanej pod kierunkiem Tadeusza Perkitnego pracy Wpływ okresu ścinki i sposobu zabezpieczenia drewna sosnowego na pojawienie się sinizny wewnętrznej w sosnowych materiałach tartych („Prace Inst. Technologii Drewna” R. 12: 1965 z. 1); w konsekwencji objął w Instytucie stanowisko samodzielnego pracownika naukowego. W r. 1964 został wyróżniony zespołową nagrodą techniczno-przemysłową m. Poznania i woj. poznańskiego.
Badania naukowe T-ego dotyczyły przyrodniczych, technicznych i ekonomicznych aspektów ochrony drewna. Szczególnie interesował się ochroną okrągłego surowca drzewnego i zrębków podczas składowania, zabezpieczaniem tarcicy przed grzybami metodą dyfuzyjną, kompleksowym zabezpieczaniem tarcicy w skali przemysłowej, zabezpieczaniem drewnianych i drewnopochodnych elementów wagonów kolejowych i statków przed grzybami i ogniem (wyniki badań wdrożono w zakładach kolejowych i stoczniach) oraz sposobami konserwacji drewna tartacznego i wyrobów z drewna (opatentował oryginalną technologię chemicznego bielenia wikliny). Doprowadził do kompleksowego rozwiązania zagadnienia sinizny drewna iglastego, od badań podstawowych, ustalających warunki i przyczyny powstawania sinizny, do opracowania technologii zabezpieczenia tarcicy przed sinizną, środków chemicznych i urządzeń do jej kąpieli. Rozwiązanie zagadnienia i związany z nim patent zostały uznane za jeden z 25 najważniejszych polskich wynalazków w dwudziestopięcioleciu PRL; służył on przemysłowi tartacznemu przez ok. trzydzieści lat. T. przedstawił to osiągnięcie w monografii Zagadnienia ochrony sosnowego drewna tartacznego i tarcicy przed sinizną („Prace Inst. Technologii Drewna” R. 17: 1970 z. 2). Ogółem opublikował ok. 40 prac, był autorem sześciu patentów, kilkudziesięciu opracowań naukowo-badawczych oraz referatów wygłoszonych w kraju i za granicą. W r. 1971 otrzymał tytuł profesora nadzwycz. nauk technicznych. Współpracując m.in. z katedrami ochrony drewna Akad. Roln. w Poznaniu i SGGW oraz Inst. Techniki Budowlanej w Warszawie współtworzył krajowy system oceny środków ochrony drewna w ramach Komisji Naukowo-Technicznej ds. Ochrony Drewna. W r. 1976 przeszedł na emeryturę, ale nadal współpracował z Instytutem, biorąc udział jako konsultant i opiniodawca w przygotowywaniu programów węzłowych i prac badawczych, a także (do r. 1992) jako redaktor komitetu redakcyjnego instytutowych wydawnictw. Działał w Komisji Nauk Leśnych i Drzewnych Oddz. PAN w Poznaniu. Należał do Polskiego Tow. Leśnego oraz Stow. Inżynierów i Techników Leśnictwa i Drzewnictwa (od r. 1981 jako członek honorowy); był także członkiem ZBoWiD i Światowego Związku Żołnierzy AK. W zakresie ochrony i konserwacji drewna oraz surowca drzewnego był uznanym autorytetem. Zmarł 1 II 1998 w Poznaniu, został pochowany 9 II na cmentarzu komunalnym Junikowo (pole 16 rząd 33 miejsce 12). Był odznaczony m.in. Srebrnym (1947) i Złotym (1954) Krzyżami Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1962), Medalami 10-lecia (1955) i 40-lecia (1984) Polski Ludowej, Medalem «Za udział w wojnie obronnej 1939» (1983), a także odznakami: Srebrną (1962) i Złotą (1967) NOT oraz «Zasłużony dla Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego».
W małżeństwie z Anielą z domu Kasztelan miał T. córki Aleksandrę (ur. 1936) i Danutę (ur. 1939) oraz syna Jana (ur. 1946).
Bibliografia polskiego piśmiennictwa leśnego za lata 1964–5 – 1986–7, W. 1970–92; Katalog rozpraw doktorskich i habilitacyjnych 1963, W.–P. 1974 s. 451–2; Masłowska T., Jeśli zapomnę o nich… (lista członków Światowego Związku Żołnierzy AK – Okręg „Wielkopolska” zmarłych w latach 1989–2011), Kościan 2012; Wykaz stopni i tytułów naukowych w dziedzinie leśnictwa i drzewnictwa polskiego w latach 1918–1964, W. 1966; – Dzieje akademickich studiów rolniczych i leśnych w Wielkopolsce 1919–1969, Red. S. Barbacki i in., P. 1970 s. 442; Fojutowski A., Zakład Konserwacji Drewna, „Prace Inst. Technologii Drewna” R. 36: 1992 z. 3/4 s. 87–96; Nauki leśne w Polsce 1920–1970, Red. A. Żabko-Potopowicz, Wr. 1977; – „Biul. Inform. Światowego Zw. Żołnierzy AK – Okręg «Wielkopolska»” 2000 nr 7 s. 39; – Nekrologi i wspomnienia pośmiertne z r. 1988: „Głos Wpol.” nr z 7/8 II, „Przem. Drzewny” R. 49 nr 4 s. 32 (A. Fojutowski, E. Urbanik, fot.), „Sylwan” R. 142 nr 6 s. 105–8 (ciż, fot.); – Arch. Inst. Technologii Drewna w P.: Akta osobowe.
Andrzej Fojutowski